Wie betaalt de begrafenis als niemand de erfenis wil?

Gepubliceerd op 19/11/2026

Auteur(s): Eveline Baeten (SAM vzw)

Omslag van de publicatie

Samenvatting

De familie verwerpt de nalatenschap en de factuur van de begrafenis blijft open. Lokale besturen en OCMW’s krijgen hier geregeld mee te maken. Kunnen zij de verwanten toch laten betalen? Hierna volgt een genuanceerd antwoord. Het is een fragment uit het hoofdstuk ‘De schuldenaar’ van het boek  ‘Juridische grondregels over schulden’, ook beschikbaar op Politeia Lokaal.

De familie verwerpt de nalatenschap en de factuur van de begrafenis blijft open. Lokale besturen en OCMW’s krijgen hier geregeld mee te maken. Kunnen zij de verwanten toch laten betalen? Hierna volgt een genuanceerd antwoord.

Begrafeniskosten worden, in zoverre ze in verhouding staan met de levenstandaard en het vermogen van de erflater – m.a.w. als ze niet buitensporig zijn – beschouwd als een last van de nalatenschap (art. 4.100§1 BW). Elke erfgenaam moet onderling bijdragen in de betaling ervan, elk naar evenredigheid van wat hij uit de nalatenschap ontvangt. Het regelen van een begrafenis is een daad van dringend beheer die dan ook niet de aanvaarding van de nalatenschap tot gevolg kan hebben.

Ingeval de erfgerechtigden de nalatenschap verwerpen, zijn zij in principe niet gehouden tot betaling van de begrafeniskosten gezien ze geacht worden nooit erfgenaam te zijn geweest (4.39 BW).

Toch kan de verwerpende erfgerechtigde worden aangesproken tot het betalen van de begrafeniskosten indien de nalatenschap deficitair is en wanneer geen enkele erfgerechtigde zuiver heeft aanvaard. De schuldeisers steunen zich hiervoor op de onderhoudsplicht die rustte op de erfgerechtigde tegenover de overledene (art. 205 oud BW). Hiertoe dient wel aan een aantal voorwaarden te zijn voldaan:
a.       het moet gaan om erfgerechtigde die krachtens de wet tot onderhoud zijn gehouden (descendenten, ascendenten, schoonouders en schoonkinderen en echtgenoten);
b.        de onderhoudsgerechtigde moet behoeftig zijn (art. 208 oud BW);
c.       de onderhoudsplichtige moet vermogend zijn (art. 208 oud BW);
d.       de gemaakte kosten moeten in verhouding staan tot de levensstandaard van de onderhoudsgerechtigde.
Het komt wel toe aan de schuldeiser om het bewijs te leveren dat aan alle voorwaarden is voldaan (Rb. Brugge, 16 januari 1996, T.Not. 1996, 221).
Als tegenargument kan worden weerhouden dat begrafeniskosten strikt gezien niet onder de onderhoudsplicht vallen. Begrafeniskosten ontstaan immers pas na overlijden, op het ogenblik dat de onderhoudsplicht niet meer bestaat. De onderhoudsplicht dooft immers uit door het overlijden van de erflater.

Ook kan een erfgerechtigde die de begrafenis heeft besteld en achteraf de nalatenschap verwerpt, op basis van de aannemingsovereenkomst nog worden aangesproken om de begrafeniskosten te betalen, tenzij hij kan bewijzen dat hij de bestelling deed in naam en voor rekening van de nalatenschap en niet in eigen naam.

Een deel van de rechtsleer maakt in dat verband evenwel gewag van een extrapatrimoniale verwantschapsplicht van de verwerpende erfgerechtigde. Het Hof van Beroep in Gent bepaalt in het arrest van 6 december 2018: “De gehoudenheid voor de begrafeniskosten dan wel de bijdrageverplichting van de verwerpende erfgenaam en/of de niet-erfgenaam ingeval een deficitaire nalatenschap voorligt, vloeit niet zozeer voort uit de wettelijke onderhoudsverplichting van descendenten ten aanzien van ascendenten maar veeleer uit een extrapatrimoniale verwantschapsverplichting. Het gaat hier eigenlijk om een door de gewoonte bekrachtigde extrapatrimoniale verwantschapsverplichting.”

Ten slotte kan, zoals bij de kosten van laatste ziekte, ook de natuurlijke verbintenis worden aanzien als een juridische grondslag om de begrafeniskosten te vorderen van een verwerpende erfgenaam. Gezien het feit dat deze echter niet afdwingbaar is, kent deze grondslag weinig succes. Een natuurlijke verbintenis wordt dan omgezet in een civiele verbintenis wanneer iemand vrijwillig de begrafeniskosten betaalt, zonder daartoe juridisch verplicht te zijn. Het vereist een spontane actie van de verwant.
_ _
SAMENVATTING
Begrafeniskosten horen bij de nalatenschap, zolang ze in verhouding staan tot de levensstandaard van de overledene. Wie een begrafenis regelt, aanvaardt daarmee de erfenis niet. Erfgenamen die de nalatenschap verwerpen, worden geacht nooit erfgenaam te zijn geweest. Zij moeten de begrafenis dus in principe niet betalen.

Toch zijn er uitzonderingen. Is de nalatenschap deficitair en heeft niemand zuiver aanvaard? Dan kan een schuldeiser naaste verwanten aanspreken op grond van de onderhoudsplicht. Dat kan alleen als aan strikte voorwaarden is voldaan: de overledene was behoeftig, de verwant is vermogend en de kosten zijn redelijk. De schuldeiser moet dat allemaal bewijzen. Daar staat een sterk tegenargument tegenover: de onderhoudsplicht eindigt bij het overlijden, en de begrafeniskosten ontstaan pas daarna.

Wie de begrafenis zelf heeft besteld, kan ook na een verwerping nog moeten betalen, tenzij hij aantoont dat hij bestelde in naam van de nalatenschap. Het hof van beroep van Gent ziet daarnaast een gewoonterechtelijke verwantschapsplicht. Wie ten slotte vrijwillig betaalt, kan dat bedrag later niet meer terugvragen.

Dit fragment komt uit het hoofdstuk ‘De schuldenaar’ van het boek  ‘Juridische grondregels over schulden’ (reeks Handboek Schuldbemiddeling). Dit boek belicht verschillende basisaspecten van schuldbemiddeling en werd geschreven door experten Eveline Baeten, Sarah Forsyth, Toon Sorgeloos, Carmen Vandemaele en Célestine Wielfaert. Lees hier verder in het boek.

Politeia Lokaal Logo

Dé online bibliotheek voor steden
en gemeenten!